2-4-5- گیاهان آروماتیک (دارویی)، عصاره های گیاهان دارویی و اسانس های روغنی27
2-4-5-1- تاریخچه استفاده از اسانس های روغنی29
2-4-5- 2- نحوه عمل گیاهان آروماتیک و عصاره های آنها31
2-5- بررسی اثرات ترکیبات گیاهی بر سیستم ایمنی طیور32
2-6 – بررسی اثرات ترکیبات گیاهی بر عملکرد طیور33
2-7- بررسی منابع گیاهان موجود در اولئوبیوتک37
2-7-1- گیاه زنجبیل37
2-7-1-1- ترکیب شیمیایی37
2-7-1-2- خواص دارویی38
2-7-2- فلفل38
2-7-2-1- فلفل سبز، قرمز38
2-7-2-1-1-ترکیبات شیمیایی39

2-7-2-1-2- خواص دارویی39
2-7-2- 2- فلفل سیاه39
2-7-2- 2- 1- ترکیبات شیمیایی40
2-7-2- 2- 2- خواص دارویی40
2-7-3- زرد چوبه(زعفران هندی)41
2-7-3- 1- ترکیب شیمیایی41
2-7-3- 2- خواص درمانی42
2-8- عملکرد سیستم ایمنی42
2-8-1- سیستم ایمنی42
2-8-1-1- ایمنی ذاتی43
2-8-1-1-1- ژنتیک43
2-8-1-1-2- جمعیت میکروبی43
2-8-1-1-3- مژه‌های سیستم تنفسی43
2-8-1-2- ایمنی اکتسابی44
2-8-1-2- 1- ایمنی هومورال44
2-8-1-2- 2- ایمنی سلولی45
2-8-2- ویژگی های سیستم ایمنی پرندگان45
2-8-3- بورس فابریسیوس46
2-8-4- تیموس46
2-8-5- مکانیسم پاسخ ایمنی46
2-8-6- آنتی‌بادی47
2-8-7- انواع ایمونوگلوبولین47
2-8-7-1- ایمونوگلوبولین Y47
2-8-7-2- ایمونوگلوبولین M48
2-8-7- 3- ایمونوگلوبولین A48
2-8-8- ساختمان ایمونوگلوبولینها48
فصل سوم: مواد و روشها
3-1 – محل انجام آزمایش51
3-2 – آماده سازی سالن51
3-2-1- برنامه نوری و دما51
3-2-2- تهویه سالن و رطوبت52
3-2-3- دانخوری و آبخوری52
3-2-4- برنامه واکسیناسیون52
3-3- توزیع جوجه ها در واحدهای آزمایشی53
3-4- تزریق محلول SRBC53
3-5- نمونه‌گیری54
3-6- مدیریت دوره پرورش54
3-7- پرندگان و تیمارهای آزمایشی55
3-8- آماده سازی مواد مورد آزمایش56
3-8-1- اولئوبیوتک56
3-8-2- باکتوسل56
3-9- فرموله کردن جیره ها56
3-10- طرح آماری آزمایش59
3-11- فراسنجه های مورد مطالعه و روش اندازه گیری آنها59
3-11-1- صفات اندازه گیری شده برای عملکرد و نحوه محاسبات آنها59
3-11-1 -1- خوراک مصرفی59
3-11-1 -2- میانگین افزایش وزن هفتگی60
3-11-1-3- ضریب تبدیل خوراک:61
3-11-2- اندازه‌گیری سیستم ایمنی61
3-11-2-1 – روش انجام آزمایش HI61
3-11-2-2- روش انجام آزمایش HA61
3-11-2-3- روش انجام آزمایش HI62
3-11-2-4- روش انجام آزمایش الایزا62
3-11-2-5- روش انجام آزمایش SRBC63
فصل چهار: نتایج
4-1- عملکرد65
4-1-1- خوراک مصرفی65
4-1-2- افزایش وزن67
4-1-3- ضریب تبدیل غذایی69
4-1-4- تلفات کل71
4-2- سیستم ایمنی73
4-2-1- تیتر آنتی SRBC کل و ایمونوگلوبولینهای M و G در 28 روزگی73
4-2-2- تیتر آنتی SRBC کل و ایمونوگلوبولینهای M و G در 42 روزگی75
4-2-3- تیتر نیوکاسل و برونشیت78
4-3- بررسی هزینه غذا جهت یک کیلوگرم افزایش وزن در کل دوره80
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها
5-1- عملکرد84
5-1-1- خوراک مصرفی84
5-1-2- افزایش وزن85
5-1-3- ضریب تبدیل غذایی86
5-2- سیستم ایمنی87
5-2-1- تیتر آنتی SRBC کل و ایمونوگلوبولینهای G و M در 28 و 42 روزگی87
5-2-3- تیتر نیوکاسل و برونشیت88
5-3- نتیجه گیری کلی88
5-4- پیشنهادها89
منابع90
فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول 2-1- خط سیر برخی از رویداد های مهم درتاریخ اسانس‌های روغنی (بر پایه اردانگ، 1948)29
‌جدول 2-2- اثر برخی روغن های ضروری، عصاره های گیاهی و گیاه بر عملکرد انواع طیور (ویندیچ و همکاران، 2008)34
جدول3-1 برنامه واکسیناسیون53
جدول 3-2 برنامه تزریق و نمونه‌گیری محلول SRBC در جوجه‌های گوشتی54
جدول 3-3- تیمارهای مورد مطالعه55
جدول 3-4- اجزای تشکیل دهنده جیره های غذایی پایه در مراحل آغازین و رشد و پایانی(درصد از جیره)57
جدول 3-5- ترکیب مواد مغذی جیره های غذایی پایه آغازین ، رشد و پایانی58
جدول 4-1- اثر سطوح مختلف اولئوبیوتیک بر میانگین خوراک مصرفی(گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش65
جدول 4-2- اثر سطوح مختلف باکتوسل بر میانگین خوراک مصرفی(گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش66
جدول 4-3- اثر متقابل اولئوبیوتیک و باکتوسل بر میانگین خوراک مصرفی(گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش67
جدول 4-4- اثر سطوح مختلف اولئوبیوتیک بر میانگین افزایش وزن (گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش68
جدول 4-5- اثر سطوح مختلف باکتوسل بر میانگین افزایش وزن (گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش68
جدول 4-6- اثر متقابل اولئوبیوتیک و باکتوسل بر میانگین افزایش وزن (گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش69
جدول 4-7- اثر سطوح مختلف اولئوبیوتیک بر میانگین ضریب تبدیل غذایی (گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش70
جدول 4-8- اثر سطوح مختلف باکتوسل بر میانگین ضریب تبدیل غذایی (گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش70
جدول 4-9- اثر متقابل اولئوبیوتیک و باکتوسل بر میانگین ضریب تبدیل غذایی(گرم برای هر جوجه) در دوره‌های مختلف پرورش71
جدول 4-10- اثر سطوح مختلف اولئوبیوتیک بر میانگین تلفات کل72
جدول 4-11- اثر سطوح مختلف باکتوسل بر تلفات کل72
جدول 4-12- اثر متقابل اولئوبیوتیک و باکتوسل بر میانگین تلفات کل73
جدول 4-13- اثر سطوح مختلف اولئوبیوتیک بر آنتیSRBC و ایمونوگلوبولینهای M و G در 28 روزگی (بر مبنای لگاریتم 2)74
جدول 4-14- اثرسطوح مختلف باکتوسل برآنتیSRBC و ایمونوگلوبولینهای M و G در 28 روزگی(بر مبنای لگاریتم 2)74
جدول 4-15- اثر متقابل اولئوبیوتیک و باکتوسل بر آنتیSRBC و ایمونوگلوبولینهای M و G در 28 روزگی (بر مبنای لگاریتم 2)75
جدول 4-16- اثر سطوح مختلف اولئوبیوتیک بر آنتیSRBC و ایمونوگلوبولینهای M و G در 42 روزگی (بر مبنای لگاریتم 2)76
جدول 4-17- اثرسطوح مختلف باکتوسل برآنتیSRBC وایمونوگلوبولینهای M و G در 42 روزگی (بر مبنای لگاریتم 2)76
جدول 4-18- اثر متقابل اولئوبیوتیک و باکتوسل بر آنتیSRBC و ایمونوگلوبولینهای M و G در 42 روزگی (بر مبنای لگاریتم 2)77
جدول 4-19- اثر سطوح مختلف اولئوبیوتیک بر تیتر نیوکاسل (بر مبنای لگاریتم 2) و برونشیت (بر مبنای لگاریتم 10)78
جدول 4-20- اثر سطوح مختلف باکتوسل بر تیتر نیوکاسل (بر مبنای لگاریتم 2) و برونشیت (بر مبنای لگاریتم 10)79
جدول 4-21- اثر متقابل اولئوبیوتیک و باکتوسل بر تیتر نیوکاسل (بر مبنای لگاریتم 2) و برونشیت (بر مبنای لگاریتم 10)80
جدول 4-22- اثر سطوح مختلف اولئوبیوتیک بر بررسی هزینه خوراک در کل دوره پرورش81
جدول 4-23- اثر سطوح مختلف باکتوسل بر بررسی هزینه خوراک در کل دوره پرورش81
جدول 4-24- اثر متقابل اولئوبیوتیک و باکتوسل بر بررسی هزینه خوراک در کل دوره پرورش82
چکیده
این مطالعه به منظور مقایسه تأثیر پری‌بیوتیک اولئوبیوتیک و پروبیوتیک باکتوسل بر عملکرد و سیستم ایمنی جوجههایگوشتی 360 قطعه جوجه یک روزه از سویه راس 308 در قالب یک طرح کاملاً تصادفی و به صورت فاکتوریل (3×3 ) شامل 9 تیمار، 4 تکرار و 10 پرنده در هر تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل تیمار اول: شاهد، تیمار دوم: 150 میلیگرم در کیلوگرم الئوبیوتیک، تیمار سوم: 300 میلیگرم در کیلوگرم الئوبیوتیک، تیمار چهارم: 150 میلیگرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار پنجم: 300 میلیگرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار ششم: 150 میلیگرم در کیلوگرم اولئوبیوتیک + 300 میلیگرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار هفتم: 300 میلیگرم در کیلوگرم اولئوبیوتیک + 150 میلیگرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار هشتم: 150 میلیگرم در کیلوگرم اولئوبیوتیک + 150 میلیگرم در کیلوگرم باکتوسل، تیمار نهم: 300 میلیگرم در کیلوگرم اولئوبیوتیک + 300 میلیگرم در کیلوگرم باکتوسل در جیره مصرفی جوجههای گوشتی بود. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار SAS و آنالیز واریانس دادهها با استفاده از رویه ANOVA و مقایسه میانگینها با استفاده از آزمون دانکن و در سطح 05/0 انجام شد. نتایج نشان داد که مصرف خوراک، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در دورههای مختلف پرورش تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفت (05/0P<). همچنین در طی دو دوره (28 و42 روزگی) میانگین تیتر آنتیبادی علیه گلبول قرمز گوسفند (SRBC) و ایمونوگلوبولینG وM در تیمارهای آزمایشی اختلاف معنیداری ایجاد کرد (05/0P<). میانگین تیتر آنتیبادی علیه ویروس واکسن نیوکاسل در مرحله اول دارای اختلاف معنی داری بود (05/0P<) اما در مرحله دوم اختلاف معنیداری مشاهده نگردید (05/0<P). میانگین تیتر آنتیبادی علیه ویروس واکسن برونشیت در روز 42 دارای اختلاف معنیداری نبود (05/0<P).
واژههای کلیدی: الئوبیوتیک، باکتوسل، جوجه‌های گوشتی، سیستم ایمنی، عملکرد

فصل اول
مقدمه
1-1 – اهمیت پرورش طیور
امروزه یکی از بزرگترین دغدغه ها و نگرانی ها از لحاظ سیاست گذاران و برنامه ریزان، تأمین نیاز های غذایی جامعه می باشد بطوریکه در تأمین مواد غذایی نه تنها به کمیت بلکه به کیفیت آن نیز باید توجه گردد (پوررضا و همکاران، 1386).
مواد غذایی پروتئین دار در تغذیه انسان از اهمیت زیادی برخوردار می باشد و در این میان صنعت مرغداری از شرایط و جایگاه ممتازی برخوردار است. زیرا از یک سو به لحاظ اقتصادی تولید آن بسیار مقرون به صرفه است و از سوی دیگر به سرمایه قابل توجهی نیاز نداشته و در فضایی محدود امکان پذیر است. گوشت مرغ از نظر تناسب اسیدآمینه نسبت به گوشت بسیاری از حیوانات برتری داشته و سالم تر می باشد، از لحاظ محتوای پروتئین و چربی گوشت مرغ بترتیب بیشترین و کمترین مقدار را پس از گوشت ماهی در بین انواع گوشت های مورد مصرف دارا می باشد. میزان کلسترول گوشت مرغ بسیار پایین بوده و بیماری های مشترک بین انسان و طیور در مقایسه با نشخوار کنندگان کم می باشد . میزان مصرف گوشت مرغ در کشور های مختلف متفاوت بوده و کشورهای پرو، آرژانتین و ژاپن با مصرف سرانه بیش از بیست کیلوگرم به ترتیب در رتبه های اول تا سوم قرار دارند. در این میان ایران با مصرف سرانه 12 کیلوگرم در رتبه هفتاد و هشتم جهان است (پوررضا و همکاران، 1386).
1-2- نقش تغذیه در پرورش طیور
حدود 70 درصد هزینه تولید جوجه گوشتی مربوط به بخش تغذیه می باشد، تحقیقات زیادی در جهت بکارگیری هر چه بهتر خوراک توسط حیوان و کم کردن هزینه های مربوط به این بخش انجام شده است. جیره در تغذیه جوجه ها ی گوشتی به دو بخش مواد مغذی و مواد افزودنی تقسیم می شود. در کشور های در حال توسعه، نگرانی عمده در مورد کمبود مواد غذایی از جمله گوشت و تخم مرغ نمی باشد بلکه امنیت غذایی و سلامت آن مهم می باشد. نگرانی در مورد گیاهان و حیوانات دستکاری شده از نقطه نظر ژنتیکی در اروپا به سرعت در حال افزایش است به طوریکه استفاده آنها در سبد غذایی افراد مجاز نمی باشد. بهر حال، بسیاری از گونه های گیاهی اصلاح نژاد شده از قبیل ذرت و کنجاله سویا به عنوان خوراک در جیره های ماکیان و دیگر حیوانات در بسیاری از کشور ها استفاده می گردد ( لیسون و سامرز، 2008)1.

1-3 – اهمیت مکمل ها و افزودنی ها در تغذیه و سلامت طیور
با در نظر گرفتن رشد جمعیت جهان و کاهش سطح زمینهای زیر کشت محصولات مورد استفاده خوراک طیور، استفاده از مکمل های غذایی در تغذیه طیور به عنوان یک راه حل در بکارگیری هر چه بهتر خوراک مد نظر قرار گرفته است. مکمل ها، موادی هستند که به میزان خیلی کم در جیره بکار می روند. از این ترکیب ها می توان ازطریق تأمین مواد مغذی کم نیاز به منظور افزایش بازده استفاده از خوراک و همچنین سلامت طیور بهره جست. آنتی بیوتیکهای محرک رشد یکی از این مکمل ها می باشند (آیدین و همکاران، 2008).
1-4- بیان مسئله
در مراکز پرورشی بزرگ طیور ، پرندگان با شرایط استرس زا ، مشکلات مربوط به بیماری و وخیم بودن شرایط زیست محیطی رو به رو هستند که این امر سبب زیان های اقتصادی زیادی به صاحبان مراکز پرورشی طیور گردیده است (لوفول کبیر،2009)2. با توجه به حجم وسیع سرمایه گذاری ها در این بخش و صنایعی که در این بخش فعالیت می کنند و همچنین با اذعان به نقش و اهمیتی که این صنعت در تغذیه بشر داشته ، طیور و پرورش آن از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است ( لیسون و سامرز ، 2008 )3.
در شرایط طبیعی پرورش ، فلور میکروبی دستگاه گوارش ، که در ایجاد مقاومت به عوامل بیماریزا نقش مهمی دارد از والدین و محیط به جوجه منتقل می شود . اما در سیستم صنعتی پرورش طیور ، محیط تمیز جوجه کشی و جدا سازی جوجه ها از والدین که امری اجتناب ناپذیر نیز می باشد ، تشکیل فلور میکروبی دستگاه گوارش را در جوجه ها به تاَخیر می اندازد و به همین علت جوجه ها نسبت به باکتری های بیماریزا بسیار حساس هستند (افشارمازندران و کیایی ، 1380) .
در سیستم‌های پرورشی جدید، جوجه‌های تازه از تخم درآمده تماسی با فضولات مادری نداشته و بنابراین آنتی‌ژن‌های مادری را جهت توسعه سیستم ایمنی دریافت نمی‌کنند (فولر،1989)4. از سویی دیگر در صنعت پرورش طیور به منظور دستیابی به میزان بالای بازده اقتصادی ، پرندگان در سیستم های پرورشی متراکم و در گله های با جمعیت بالا پرورش می یابند و در معرض عوامل استرس زای مختلفی قرار می گیرند که از جمله این عوامل می توان به حمل و نقل از کارخانه جوجه کشی به واحدهای پرورشی ، تراکم بالای جمعیت گله ، واکسیناسیون ، تغییرات درجه حرارت ، تولک بردن و عوامل دیگر اشاره نمود . این عوامل نیز موجب برهم زدن تعادل فلور روده و در نتیجه تضعیف سیستم ایمنی بدن پرنده و کاهش عملکرد رشد حیوان می گردند (فرخوی و نیک نفس،1375). در چنین شرایطی برای غلبه بر این عوامل، از مواد ضد میکروبی مانند آنتی بیوتیک ها استفاده می شود (معافی و یزدی،1378).
آنتی‌بیوتیک‌ها گروهی از محرک‌های رشد می‌باشند که برای یک بازه زمانی بخصوص تجویز می‌شوند. استفاده از این مواد به منظور کنترل بیماری‌ها و محرک رشد باعث بهبود رشد و بازدهی خوراک می‌شوند (والدروپ و همکاران،2003)5. مکانیسم عمل آنتی‌بیوتیک‌ها، ممانعت از استقرار و رشد برخی گونه‌های باکتریایی مضر است، چرا که این گونه‌ها یا توکسین‌ تولید می‌کنند و یا برای مواد مغذی قابل دسترس با میزبان رقابت می‌کنند. با توجه به گسترش مصرف این مواد توسط پرورش دهندگان و متأسفانه ایجاد مقاومت‌های باکتریایی و وجود باقیمانده‌های آنتی‌بیوتیکی در محصولات طیور از جمله گوشت، استفاده از آن‌ها در صنعت مرغداری و دامداری بسیار محدود گردیده و یا حتی‌المقدور تحت شرایط و ضوابط خاصی مصرف می‌گردند. بنابراین پرورش دهندگان به دنبال شناسایی و جایگزینی افزودنی‌های خوراکی جدیدی می‌باشند تا بتوانند مشکلات ناشی از آنتی‌بیوتیک‌ها را کاهش دهند (فریتز و والدروپ، 2003 6، آید و همکاران، 20047).
امروزه تحقیقات زیادی در رابطه با اثرات افزودنی های جایگزین شونده با منشاء طبیعی به جای آنتی بیوتیک ها در جیره جوجه های گوشتی صورت می گیرد (البیتاوی و همکاران، 2010)8. ترکیبات متعددی مانند آنزیمها، اسید های آلی، پروبیوتیک ها، پری بیوتیک ها و گیاهان دارویی به منظور بهبود سرعت رشد و یا سلامتی پرندگان مورد استفاده قرار گرفته اند (پاترسون و بورخلدر، 2003)9.
دستکاری میکروب های روده از طریق استفاده از پری بیوتیک ها و پروبیوتیک ها سبب افزایش قابلیت هضم مواد مغذی ،مقاومت به بیماری و سلامتی دام و طیور می شود. ترکیب جمیت میکروبی مطلوب روده و دفع عوامل بیماری زا به عنوان عوامل مهم بر عملکرد، سلامتی و رشد تشخیص داده شده اند(زارع شحنه و همکاران، 1386).
پری‌بیوتیک‌ها از جمله ترکیبات غیر زنده افزودنی اند و در دسته مواد مغذی قرار نمی گیرند. از این ترکیبات برای تغییر و تعادل جمعیت میکروبی، افزایش رشد باکتری های مفید و ایجاد محیط روده ای سالم جهت جذب بهتر و بیشتر مواد مغذی استفاده می شود (زارع شحنه و همکاران، 1386).
پری‌بیوتیک‌ها شامل موادی هستند که پروبیوتیک ها می توانند از آنها استفاده کنند و اثر مکملی و همپوشانی در صورت مساعد بودن تمام شرایط ایفا کنند (فولر ،1989). بوسیله آنزیم‌های دستگاه گوارش هضم نمی‌شوند و بنابراین در روده کوچک جذب نمی‌شوند، به طور انتخابی باعث افزایش یک یا تعداد محدودی از باکتری‌های مفید می‌شوند، میکروفلورهای روده‌ و فعالیت آن ها را به سود میزبان تغییر می‌دهند (جیبسون و رابرفروید، 1995 )10 و همچنین سبب تقویت سیستم ایمنی مخاطی روده‌ای و سیستم ایمنی عمومی می‌شوند. اما اغلب تاُثیر پری بیوتیک ها بر سلامتی میزبان ، غیرمستقیم و از طریق متابولیت هایی است که به وسیله میکروفلور روده که پری بیوتیک ها را برای متابولیسم خود استفاده می کنند ، تولید می شود که برخی از این متابولیت ها شامل اسیدهای چرب کوتاه زنجیر لاکتات ، پلی آمین ها و باکتریوسین ها می باشد(پترسون و بورخولدر، 2003)11.
رایج‌ترین پری‌بیوتیک‌ها فرآورده‌های فروکتو الیگوساکاریدی مانند الیگوفروکتوز و اینولین هستند و از دیگر پری‌بیوتیک‌ها می‌توان به مانان الیگوساکاریدها، ترانس– گالاکتوالیگوساکاریدها، گلوکوالیگوساکاریدها، گلیکوالیگوساکاریدها، لاکتولوز، لاستیتول، مالتوالیگوساکاریدها، زایلوالیگوساکاریدها، استاکیوز و رافینوز اشاره نمود(جیبسون و رابرفروید، 1995 ).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پروبیوتیک‌ها میکروارگانیزم‌های زنده‌ای هستند که به تثبیت فلور میکروبی روده به نفع حیوان میزبان کمک کرده و بر ضد میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا عمل می کنند (گرین و ساینسبرگ، 200112، شین، 2001)13. مکمل‌های پروبیوتیکی به خصوص گونه‌های لاکتوباسیلوس14 اثر مفیدی به لحاظ ایجاد مقاومت در برابر عوامل بیماری‌زا نظیر اشریشیاکلی15 (جین و همکارن، 1998)16، سالمونلا17 (پاسکال و همکاران، 1999)18، کامپیلوباکتر19 و ایمریا آسرولینا (دالول و همکاران، 2003)20 دارند.
مکانیسم پروبیوتیک‌ها در ممانعت از استقرار پاتوژن‌ها شامل رقابت برای مواد مغذی، تولید ترکیبات و شرایط ضد میکروبی (اسید چرب فرار)، باکتریوسین و کاهش PH ، رقابت برای جایگاه‌های جذب اپیتلیوم روده و تحریک سیستم ایمنی است (رولف، 2000)21. شاید بتوان مهم ترین ویژگی پروپیوتیک ها را در این دانست که ضمن کاهش بیماری و بهبود ضریب تبدیل غذایی در دام و طیور ، هیچ گونه باقیمانده بافتی نداشته و بر خلاف پادزیست ها (آنتی بیوتیک ها ) مقاومت میکروبی ایجاد نمی کنند (میاحی و لوایی منفرد،1387).
معمولاُ فراورده های مختلف پروپیوتیکی نتایج یکنواختی نشان نمی دهند و پژوهش درباره کاربرد این فراورده ها و تعیین سطح مطلوب آنها در تغذیه دام و طیور ادامه دارد (زارع شحنه و همکاران،1386).
تجربه چند دهه اخیر نشان داده که داروهای شیمیایی با تمام کارآیی، اثرات نامطلوب فراوانی به همراه دارند و کمتر ماده خالصی وجود دارد که دارای اثرات سوء نباشد. در مقابل مواد موثر موجود در گیاهان دارویی به دلیل همراه بودن با مواد دیگر پیوسته از یک حالت تعادل بیولوژیک برخوردارند. بنابراین در بدن انباشته نشده و اثرات جانبی به بار نمی‌آورند و از این رو امتیاز و برتری قابل توجهی نسبت به داروهای شیمیایی دارند. هم چنین ثابت شده است که برخی از اسانس‌های گیاهی دارای اثرات آنتی‌سپتیک و ضدمیکروبی (کووان، 1999)22 و اثرات بیولوژیکی و فارماکولوژیکی متعددی هستند. گزارش شده است استفاده از گیاهان دارویی و اسانس های آنها بر ترکیب و فلور دستگاه گوارش جوجه های گوشتی اثر دارد، سیستم ایمنی را تقویت نموده و کلسترول خون را کاهش میدهد و درنتیجه عملکرد جوجه های گوشتی را بهبود می بخشد(ریتز و همکاران، 1995)23.
ادویه ها از گیاهان معطر تولید و از زمان های باستان نه تنها به عنوان طعم دهنده و نگهدارنده در مواد غذایی بلکه به عنوان دارو برای درمان بیماران استفاده می شده اند. این مواد مدت ذخیره و نگهداری مواد غذایی را با به تاخیر انداختن اکسیداسیون چربی ها، از طریق فعالیت آنتی اکسیدانی یا با کنترل رشد میکروارگانیسم ها از طریق خواص باکتریواستاتیکی24 و باکتریوسیدی افزایش می دهند (پرویزآبرومند و همکاران، 1389). ادویه ها و اسانس های روغنی حاصل از آن ها، به دلیل استفاده در درمان بسیاری از بیماری ها برای قرن های متمادی، همچنین سمیت کم و عوارض جانبی نادر به عنوان یک ماده سالم و کم خطر تلقی می شوند (شان و همکاران، 2007). امکان سمی بودن و اثرات جانبی منفی افزودنی های سنتتیک، افزایش مقاومت میکروبی میکروب های پاتوژنیک در برابر آنتی بیوتیک ها، همچنین افزایش تقاضای مصرف کنندگان برای غذا های طبیعی تر، موجب شده است که مردم تمایل کمتری نسبت به استفاده از مواد سنتزی پیدا کنند و در نتیجه زمینه تحقیقات گسترده ای برای جایگزین کردن آن ها با مواد طبیعی فراهم شود. در این میان مواد طبیعی بدست آمده از گیاهان به عنوان منابع امید بخشی در جهت جایگزینی با مواد سنتزی به شمار می آیند که در این رابطه گیاهان معطر(آروماتیک) دارای ترکیبات بسیار موثری هستند (سینگ و همکاران، 2004)25.
1-5 – اهداف تحقیق
1- بررسی سطوح متفاوت پری‌بیوتیک اولئوبیوتیک و پروبیوتیک باکتوسل و یا استفاده توام از آنها بر عملکرد رشد و سیستم ایمنی جوجه‌های گوشتی
2- یافتن بهترین سطح از اولئوبیوتیک و باکتوسل و یا ترکیبی از این دو در تغذیه جوجه های گوشتی جهت بهبود عملکرد رشد و سیستم ایمنی
فصل دوم

بررسی منابع
2-1- میکروارگانیزم ها
در اکثر موارد میکروارگانیزم ها موجودات مضر و زیانباری تصور می شوند. دلیل این امر یکسان در نظر گرفتن دو اصطلاح باکتری26 و جرم27 است. چنین تصوری نمی تواند صحیح باشد چرا که تعداد باکتری های غیر بیماری زا به مراتب بیشتر از بیماری زا هستند. بسیاری از گونه ها ی غیر بیماری زا نه تنها مفید هستند ، بلکه برای ادامه حیات بر روی کره زمین لازم و ضروری اند. از جمله مثال های بارز چنین باکتری های سودمند و ضروری می توان به باکتری های موجود در دستگاه گوارش حیوانات اشاره نمود (پوررضا،1378).
به طور کلی میکروارگانیزم های دستگاه گوارش طیور نقش مهمی در تولیدات آنها داشته و علاوه بر آن تاثیرات مثبت و مستقیمی بر تشکیل و جذب ویتامین ها دارند. همچنین این میکروارگانیزم ها عمل حمایت از بدن در مقابل عفونت ها را به عهده دارند. در حال حاضر توجه متخصصین علم تغذیه به دستگاه گوارش ، فیزیولوژی هضم و جذب مواد و ایجاد تغییرات تغذیه ای در لوله گوارش به منظور بهبود عملکرد طیور معطوف گردیده است. به همین جهت سعی شده است که با شناخت بیشتر دستگاه گوارش به خصوص روده و اجزای تشکیل دهنده آن از جمله میکروارگانیزم ها که رابطه مستقیم و متقابل با پرنده دارند به بهبود رشد و سلامتی حیوان کمک شود. به عبارت دیگر هدف دانشمندان از به کار گیری محصولات زنده میکروبی تاثیر آن بر روی فعالیت میکروب های دستگاه گوارشی از طریق تثبیت میکروب های مطلوب و جلوگیری از تجمع باکتری های مضر و به دنبال آن کمک به حفظ سلامت می باشد. این میکروارگانیزم ها تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله : تنش های محیطی ، نوع جیره ، داروها ، سموم شیمیایی و هم چنین شرایط آب و هوایی بر رشد میکروفلورای روده تاثیر می گذارند (فولر،1992) .اما باید توجه داشت که عامل اصلی برای حفظ تعادل فلور میکروبی دستگاه گوارش تاثیرات متقابل باکتریایی است. این فلور ، اکوسیستمی را در میزبان خود پدید می آورد که از اجزای زیر تشکیل شده است:
الف- اجزای زنده: مانند میکروب های بومی ، میکروب های موقت و سلول های پوششی دستگاه گوارشی.
ب- اجزای غیر زنده: که از جیره غذایی نشات گرفته و یا موادی هستند که در طول روده کوچک هضم نشده اند.
ج- اجزای موجود در بزاق و ترشحات معده ، لوزالمعده ، ترشحات کبدی و روده ای از جمله : آنزیم ها، هورمونها، موکوسها28، نمک های صفراوی، اوره، ایمونوگلوبولین ها29، پپتیدها30 و احتمالاً بسیاری از اجزای ناشناخته دیگر. تمامی این اجزاء بر هم تاثیر متقابل داشته ، که نتایج حاصل از آنها با بقای حیوان و حفظ کامل سلامتی دام سازگاری دارد(گودینگ،1997)31.
میکروفلورای موجود در دستگاه گوارش حیوانات را می توان به چند دسته تقسیم نمود:
دسته اول، میکروب های مفید که در سطح روده تجمع کرده و با حیوان میزبان ارتباط هم زیستی دارند.
دسته دوم، میکروبهای نامطلوب که بالقوه خاصیت بیماری زایی دارند (گودینگ،1997وفولر،1992).
در شرایط معمولی ارگانیزم های مفید از نطر جمعیتی غالب هستند، که وجود آنها برای اعمال فیزیولوژیک حیوان از جمله کمک به هضم مواد غذایی و رقابت با عوامل بیماری زا ضروری می باشد. به همین دلیل حیواناتی که در محیطی عاری از میکروب پرورش یافته اند، به دلیل عدم توسعه کامل اعضای مرتبط با سیستم ایمنی (از جمله روده) دارای سیستم ایمنی ضعیف تری بوده و در نتیجه استعداد ابتلا به عفونت های باکتریایی بیشتری دارند (پوررضا،1378).
اجزای خوراک مصرفی نیز در وضعیت فلور میکروبی روده اثر گذاشته و در نتیجه هضم غذا را تحت تاثیر قرار می دهند. از آنجا که جمعیت میکروبی روده کوچک و بزرگ به ترتیب به 109و1011 میکروارگانیزم در هر گرم محتویات آن برآورد شده است و بی تردید چنین تراکم شگفتانگیزی که از لحاظ متابولیسمی نیز فعالند، نه تنها در قابلیت هضم و جذب دستگاه گوارش موثرند ، بلکه بر سلامتی نسبی میزبان و توانایی او در جهت تسریع رشد نیز تاثیر گذار خواهند بود.
با توجه به مطالب ذکر شده، نقش اجزای سازنده جیره و غلظت مواد مغذی آن بر میکروفلور دستگاه گوارش حائز اهمیت بوده و بنابراین تهیه کنندگان خوراک طیور در آینده برای میزبان تاثیری که اجزای جیره ها یا غلظت آنها بر توزیع و تراکم گونه های میکروبی دارند اهمیت ویژه ای خواهند شد (فولر،1992).
2-1-1- فلور میکروبی دستگاه گوارش طیور
دستگاه گوارش جوجه تازه تفریخ شده سالم ، معمولاُ استریل و عاری از هرگونه باکتری است. اندکی پس از خروج از تخم در پرنده های جوان به طور طبیعی یک میکروفلورای روده ای بالغ از طریق تماس با مواد دفعی پرنده های بالغ ایجاد می گردد. در پرنده های مدفوع خوار مثل مرغ خانگی ، انتقال باکتری ها از مادر به جوجه به طور خیلی موثری صورت گرفته که به حیوان اجازه تشکیل یک فلور محافظت کننده در دو روز نخست پس از خروج از تخم را می دهد. اما در حیوانات دیگر مثل موش صحرایی و توله سگ ، تکثیر میکروارگانیزم ها در دستگاه گوارش به مدت زمان بیشتری نیاز دارد ، زیرا آنها در زمان تولد فعالیت کمی برای تماس با مادرانشان داشته و در لانه های تمیز نگهداری می شوند. در پرورش طیور به روش مدرن جوجه های تفریخ شده با مادرانشان تماس ندارند، لذا تشکیل جمعیت میکروبی دستگاه گوارش و روده آنها به کندی انجام می پذیرد. این پرنده ها معمولاُ فلور میکروبی را از طریق خوراک یا آب به دست می آورند(یومش چاندر،1990)32.
جوجه ها در معرض باکتری های محیط ، تراکم میکروبی بسیار مشابهی با تراکم پرندگان بالغ در 3 روز اول زندگی در دستگاه گوارش را به دست می آورند. با این وجود فلور اولیه بسیار ساده بوده و تغییر در پیچیدگی آن به خصوص تکثیر باکتری های غیر هوازی اختیاری چندین هفته طول می کشد، زیرا این میکروارگانیزم ها در محیطی که جوجه ها بلافاصله بعد از تولد در آن قرار می گیرند، نادر هستند.
به دلیل اختلاف در میزان اسیدیته، شرایط بی هوازی و نیز سرعت عبور مواد غذایی در قسمت های مختلف دستگاه گوارشی، جمعیت میکروبی آنها با یکدیگر متفاوت است. باکتری های اشرشیا کلی و انتروکوکوس ها33، میکروارگانیزم هایی هستند که در روده جوجه های تازه از تخم تفریخ شده بر دیگر میکروارگانیزم ها برتری دارند. بعد از گذشت 5 روز از تفریخ جوجه ها، لاکتوباسیلوس ها جمعیت غالب میکروبی چینه دان هستند. در حالی که برای غالب شدن لاکتوباسیلوس ها در روده کوچک بیش از 2 هفته زمان نیاز است(سالانیترو،1974)34.
همانند بخش های فوفانی دستگاه گوارش، جمعیت میکروبی غالب در روده کور جوجه های یکروزه، انتروکوکوس ها و باکتری های کلی فرم هستند. این باکتری های بی هوازی مطلق، به سرعت به دستگاه گوارش هجوم برده و پس از دو هفته از لحاظ تعداد بر سایر میکروارگانیزم ها برتری یافته و این برتری تا سن 4 هفتگی ادامه می یابد. از این زمان به بعد خانواده های بیفیدوباکتریومها35، باکتروئیدها36، پیتواسترپتوکوکوسها37 و کلستریدیومها38 بر دیگر میکروارگانیزم های دستگاه گوارش غلبه پیدا می کنند (سالانیترو،1974 و جین،1998).
اما به طور کلی لاکتوباسیلوس ها به دلیل مقاومت به اسیدیته پایین، لیزوزوم های دستگاه گوارش، نمک های صفراوی و درجه حرارت های بالا(50-40 درجه سانتیگراد) به همراه بیفیدوباکتریوم ها39 و گونه های باکتروئیدها بیش از 90 درصد از فلور میکروبی دستگاه گوارش طیور را تشکیل می دهند(گودینگ، 1997)40.
2-1-2- مدیریت فلور میکروبی
جمعیت میکروبی دستگاه گوارش می‌تواند توسط عوامل متعددی نظیر آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد، پروبیوتیک‌ها،پریبیوتیک‌ها،آنزیم‌ها، اسیدهای آلی، مواد ریزمغذی، روغن‌های ضروری، اولیگوساکاریدها41، باکتریوفاژها، واکسن‌ها و افزودنی‌های گیاهی کنترل شود. استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها در تغذیه طیور ممکن است به دلیل ایجاد گونه‌های مقاوم باکتری‌ها برای حفظ سلامت انسان مضر باشد. ابقای بیش از حد مجاز عوامل ضدمیکروبی در فرآورده‌های حیوانی که نشانه مصرف نامناسب آنها توسط تولیدکنندگان می‌باشد، به افزایش جمعیت گونه‌های مقاوم باکتری‌ها در انسان منجر می‌گردد. بنابراین می‌توان بر حسب شرایط موجود از سایر ترکیبات محرک رشد به عنوان جایگزین‌های مناسبی برای آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده نمود. مهمترین مزیت چنین افزودنی‌هایی این است که ابقای ناخواسته آنتی‌بیوتیک‌ها را در محصولات حیوانی حذف می‌نمایند. با این حال تفاوت‌هایی در نحوه فعالیت آنتی‌بیوتیک‌ها و جایگزین‌های آنها وجود دارد. برای مثال آنتی‌بیوتیک‌ها بار‌ میکروبی دستگاه گوارش را کاهش می‌دهند در حالیکه پروبیوتیک‌ها آن را افزایش می‌دهند(تایلور، 2001)42.
به هر حال بدون در نظر گرفتن جانشین مناسبی برای آنتی‌بیوتیک‌ها، اندیشیدن به حذف کامل آنتی‌بیوتیک‌ها در صنعت پرورش طیور مشکل است، چرا که تأثیر شدیدی بر تأمین خوراک کشورهای فقیر خواهد داشت. FAO43 پیش بینی کرده است که عدم استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد در تغذیه حیوانات سبب می‌گردد تا دسترسی به پروتئین حیوانی در سرتا سر جهان به میزان 30 درصد کاهش یابد. این امر مطمئناً به ایجاد سوء ‌تغذیه در کشورهای ضعیف و حتی پیشرفته منتهی می‌شود (تایلور، 2001).
2-2- ترکیبات آنتی بیوتیکی
آنتی بیوتیک ها از طریق تاثیر بر میکروفلورای روده منجر به بهبود عملکرد حیوان می گردند. در این رابطه، اغلب افزودنی های جایگزین ترکیبات آنتی بیوتیکی در مشابهت با آنتی بیوتیک ها دارای اثرات مستقیم و یا غیر مستقیم بر روی میکروفلورای روده می باشند (تایلور، 2001). بر خلاف نشخوارکنندگان و گیاه خواران بدون شکمبه، طیور کمتر می توانند از مزایای وجود مواد مغذی حاصل از میکروفلور استفاده کنند (یوکویاما، 1982)44. بنابراین، اگر میکروفلور روده ای در جوجه های گوشتی و مرغان تخمگذار ، تحت کنترل قرار نگیرند، می توانند اثر مخربی روی سلامت و عملکرد میزبان بگذارد. این موضوع کاملا آشکار است که کنترل میکروفلور می تواند به طور مثبتی عملکرد پرنده را تحت تاثیر قرار دهد (لی و همکاران، 2004)45.
2-3- آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد
آغاز استفاده از آنتی‌بیوتیک محرک رشد به سال 1946 وقتی که استرپتومایسین در خوراک جوجه‌ها مورد استفاده قرار گرفت، برمی‌گردد (مور و همکاران، 1946)46. مور و همکاران در همان سال پیشنهاد کردند که استرپتومایسین، باکتری‌های روده‌ای که تولید مواد سمی می‌کنند را مهار می‌کند. همه مطالعات انجام شده در مورد بهبود رشد حیوان به وسیله مواد ضد باکتریایی، نشان داده که این اثر به سبب جلوگیری از اثرات میکروارگانیسم‌های مضر می‌باشد. به دنبال آزمایشاتی که بر روی جوجه‌های عاری از میکروب با آنتی‌بیوتیک انجام شد و این نکته که آنتی‌بیوتیک تاثیر افزایندگی بر رشد این جوجه‌ها نداشت، این نتیجه گرفته شد که اثر محرکی رشد آنتی‌بیوتیک‌ها محدود به میکروفلورای دستگاه گوارش ‌باشد .آنتی‌بیوتیک‌ها به طور معمول در طیور برای اهداف درمانی و پیشگیرانه مورد استفاده قرار می‌گیرند. حدود 32 آنتی‌بیوتیک در تولید طیور استفاده می‌شود (جونز و ریکی، 2003)47. لازم به ذکر است که در حال حاضر فقط 4 نوع ترکیب موننسین48، آویلامایسین49، سالینومایسین50 و فلاوومایسین51 به عنوان ترکیبات آنتی‌بیوتیکی محرک رشد در اروپا اجازه مصرف دارند که هیچکدام ارتباطی با آنتی‌بیوتیک‌های مصرفی در درمان انسان ندارند (تایلور، 2001).
مکانیسم عمل آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد شامل موارد ذیل است:
– افزایش سنتز باکتریایی فاکتورهای ضروری محرک رشد.
– مهار باکتری‌هایی که با میزبان برای مواد مغذی ضروری، رقابت می‌کنند.
– مهار میکروارگانیسم‌های مضر تولید کننده ترکیبات سمی و آسیب رسان به بافت روده‌ای.
آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد در مقادیر کم در طول دوره رشد در تغذیه طیور سالم بکار می‌روند و در بیشتر کارخانه‌ها و مراکز تهیه خوراک دام در دسترس می‌باشند. اگرچه ممکن است دانش ما در مورد نحوه فعالیت آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد ناقص باشد، اما بدیهی است که آنها عمدتاً علیه باکتری‌های گرم مثبت مؤثر هستند (روزن، 1995)52.
اثر آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد در پرندگان تجاری نمایان می‌گردد که اغلب به دلیل فعالیت‌های مضر باکتری‌ها و پروتوزوآها نتوانسته‌اند به حداکثر توان ژنتیکی خود دست یابند. این میکروارگانیسم‌ها به طور معمول ایجاد بیماری نمی‌کنند و جزئی از فلور میکروبی دستگاه گوارش به حساب می‌آیند. بنابراین در تمام قسمت‌های دستگاه گوارش و متصل به غشاء مخاطی چینه‌دان، پیش‌معده و سنگدان، روده کوچک، روده کور و کلوآک یافت می‌شوند (تایلور، 2001).
اغلب آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد شمار باکتری‌های فلورمیکروبی را 10 تا 100 برابر کاهش می‌دهند این محرک‌های رشد از طریق کاهش بار میکروبی، نسبت وزن دستگاه گوارش را کاهش داده و سبب افزایش بازدهی لاشه می‌شوند . اثر آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد تا حدودی به سن حیوان نیز بستگی دارد. زیرا حیوانات جوان نسبت به حیوانات مسن به افزودن آنتی‌بیوتیک‌ها در جیره بیشتر پاسخ می‌دهند (روزن، 1995). این ترکیبات سرعت رشد حیوانات جوان را 10 تا 15 درصد افزایش می‌دهند اما این افزایش نمی‌تواند از توان ژنتیکی حیوان تجاوز نماید (تایلور، 2001؛ شعبانی، 1390).


پاسخ دهید