1-5 فرضیه‌ها6
1-6 مفاهیم و واژه‌ها6
فصل دوم :
مبانی نظری وپیشینه پژوهش
2-1 مبانی نظری8
2-1-1تغذیه8
2-1-1-1 اهمیت غذا از نظر تامین کالری10
2-1-1-2 نحوه استفاده بدن از غذا10
2-1-1-3 ترکیب و هضم و جذب مواد غذایی11
2-1-1-4 هورمون کنترل کننده عمل هضم11
2-1-2 جایگاه تغذیه در ورزش13
2-1-2-1 تغذیه قبل از ورزش17
2-1-2-2راهنمایی‌های تغذیه‌ای قبل از مسابقه17
2-1-3 تغذیه هنگام ورزش18
2-1-4 اثر تغذیه بر ذخیره گلیکوژن عضله19
2-1-4-1 افزایش ذخیره گلیکوژن20
2-1-4-2بارگیری گلیکوژن – نشاسته‌ی حیوانی20
2-1-5 تغذیه بعد از ورزش22
2-1-6 پیشرفت در آموزش‌های تغذیه‌ای24
2-1-7 ضرورت نوشیدن مایعات هنگام ورزش25
2-1-7-1 زمان بندی مصرف مایعات25
2-1-7-2 ترکیب مطلوب یک نوشیدنی ورزشی26
2-1-7-3 نوشیدنی‌های ورزشی26
2-1-8 اسمولالیته27
2-1-9 کربوهیدرات‌ها30
2-1-9-1 کربوهیدرات مورد نیاز32
2-1-9-2 فرایند هضم کربوهیدرات‌ها33
2-1-9-3 جذب و انتقال کربوهیدرات‌ها33
2-1-9-4 متابولیسم کربوهیدرات34
2-1-9-5 ذخیره کربوهیدراتها34
2-1-9-6 اختلالات متابولیک حاصل از مصرف کربوهیدرات‌ها35
2-1-9-7 فرایند کربوهیدرات‌ها در ورزش37
2-1-9 -8 تاثیر مصرف کربوهیدرات بر فعالیت بدنی38
2-1-9-11 تاثیر زمان مصرف کربوهیدرات بر فعالیت بدنی38
2-1-9- 12 تاثیر میزان مصرف کربوهیدرات بر فعالیت بدنی39
2-1-9-13 ضرورت مصرف کربوهیدرات قبل از فعالیت بدنی39
2-1-9-14 اهمیت نوع کربوهیدرات40
2-1-10 ساکاریدها و انواع آن40
2-1-10-1 فروکتوز41
2-1-10-2 گالاکتوز41
2-1-10-3 گلوکز41
2-1-11 کلیاتی در مورد فراهم آوری، جذب و مصرف گلوکز42
2-1-12 دی ساکارید‌ها (قندهای دو گانه )43
2-1-13 پلی ساکارید‌ها (قندهای چندگانه یا مرکب)45
2-1-13-1 نشاسته45
2-1-13-2 گلیکوژن46
2-1-13-3 دکسترین46
2-1-13-4 سلولز46
2-1-14 کربوهیدرات‌های مرکب47
2-1-16 منابع انرژی برای تمرین48
2-1-17 منابع سوختی در خلال ورزش48
2-1-18 مصرف مکمل کربوهیدرات در خلال ورزش50
2-1-19 تنظیم سوخت و ساز کربوهیدرات‌ها در خلال ورزش51
2-1-19-1 تولید گلوکز کبدی51
2-1-19-2 انتقال گلوکز عضله اسلکتی52
2-1-19-3 انتقال گلوکز وابسته به انسولین53
2-1-20 اثر مصرف کربوهیدراتها در حین ورزش بر سلول‌های ایمنی54
2-1-21 تمرینات ورزشی و حساسیت به انسولین56
2-1-22 عملکرد قبلی عروقی و سازگاری با فعالیت ورزشی57
2-1-23 اجزای گوناگون دستگاه قلبی عروقی58
2-1-23-1 خون58
2-1- 23-2 اجزای سلولی59
2-1-23-3 بخش مایع خون60
2-1-23-4 قلب60
2-1- 24 ارتباط کربوهیدرات با عضله قلب61
2-1- 25 سازگاری‌های کوتاه مدت با فعالیت ورزشی61
2-1-26 تغییرات در عملکرد قلبی هنگام فعالیت ورزشی62
2-1-27 حجم ضربه‌ای و برون ده قلبی62
2-2 پیشینه تحقیق63
2-2-1 پیشینه داخلی63
2-2-2 بیشینه خارجی64
فصل سوم :
روش شناسی پژوهش
3-1 نوع تحقیق71
3-2 روش تحقیق71
3-3 جامعه آماری71
3-4 روش جمع آوری اطلاعات72
3-5 روش تجزیه و تحلیل داده‌ها72
3-6 پایایی داده‌ها73
فصل چهارم :
یافته‌های پژوهش
4-1 آمار توصیفی74
4-2 آمار استنباطی87
فصل پنجم :
بحث ونتیجه گیری
5-1بحث98
5-2 نتیجه99
5-3 بررسی فرضیه اصلی پژوهش100
5-4 بررسی و مشکلات پژوهش105
منابع فارسی107
منابع لاتین114

فهرست جداول
جدول 1-2- ورزشهایی که از نظر کمبود تغذیه‌ای دارای خطر بالایی هستند17
شکل 1-2- روش‌های بیش جبرانی ملایم (کاهش تدریجی فشار تمرین) و کلاسیک به عنوان روش‌هایی برای ذخیره‌سازی بهین? گلیکوژن در کبد و عضله22
جدول 2-2- غذاهای کربوهیدرات دار36
جدول 3-2- مقایسه درصد شیرینی کربوهیدرات‌ها45
جدول 4-2- اعمال اصلی اجزای سلولی و مایعی خون59
جدول 1-4- توزیع فراوانی و درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ سنی75
جدول 2-4- توزیع فراوانی و درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ قد76
جدول 3-4-توزیع فراوانی و درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ وزن77
جدول 4-4-توزیع فراوانی و درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ BMI78
جدول 5-4-توزیع فراوانی و درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ چربی79
جدول 6-4- مقایسه میانگین و انحراف معیارتعداد ضربان قلب قبل از اجرای پروتکل (ضربان قلب استراحت) در بین گروه‌های مورد مطالعه80
جدول 7-4- مقایسه میانگین و انحراف معیار تعداد ضربان قلب ، (ضربان قلب بعد از 10 دقیقه گرم کردن یا ضربان شروع پروتکل اصلی) در بین گروه‌های مورد مطالعه81
جدول 8-4- مقایسه میانگین و انحراف معیار تعداد ضربان قلب ، (بلافاصله بعد از اجرای پروتکل) در بین گروه‌های مورد مطالعه82
جدول 9-4- مقایسه میانگین و انحراف معیار تعداد ضربان قلب ، (یک دقیقه بعد از اجرای پروتکل) در بین گروه‌های مورد مطالعه83
جدول 10-4- مقایسه میانگین و انحراف معیار تعداد ضربان قلب ، (5 دقیقه بعد از اجرای پروتکل) در بین گروه‌های مورد مطالعه84
جدول 11-4- مقایسه میانگین و انحراف معیار تعداد ضربان قلب ، (30 دقیقه بعد از اجرای پروتکل) در بین گروه‌های مورد مطالعه85
جدول 12-4-مقایسه میانگین و انحراف معیار زمان رسیدن به واماندگی در بین گروه‌های مورد مطالعه86
نتیجه آزمون داده‌ها88
جدول13-4- بررسی تفاوت اثرگذاری مصرف گلوکز بر سه وضعیت ضربان قلب (پایان فعالیت ، بازگشت و زمان رسیدن به واماندگی) با تحلیل واریانس همبسته89
جدول 14-4- بررسی تفاوت اثر گذاری مصرف گلوکز در آزمون واریانس همبسته90
جدول15-4- مقایسه دو به دو میانگین اثر مصرف گلوکز با استفاده از آزمون واریانس همبسته91
جدول 16-4- بررسی تفاوت اثرگذاری مصرف فروکتوز بر سه وضعیت ضربان قلب (پایان فعالیت، بازگشت و زمان رسیدن به واماندگی ) با تحلیل واریانس همبسته92
جدول 17-4- بررسی تفاوت اثر گذاری مصرف فروکتوز در آزمون واریانس همبسته93
جدول 18-493
جدول19-4- مقایسه دو به دو میانگین اثر مصرف فروکتوز با استفاده از آزمون واریانس همبسته94
جدول20-4- بررسی تفاوت اثرگذاری مصرف ساکاروز بر سه وضعیت ضربان قلب (پایان فعالیت ، بازگشت و زمان رسیدن به واماندگی ) با تحلیل واریانس همبسته95
جدول 21-4- بررسی تفاوت اثر گذاری مصرف ساکاروز در آزمون واریانس همبسته96
جدول23-4- مقایسه دو به دو میانگین اثر مصرف ساکاروز با استفاده از آزمون واریانس همبسته97
فهرست اشکال
شکل 1-2- روش‌های بیش جبرانی ملایم (کاهش تدریجی فشار تمرین) و کلاسیک به عنوان روش‌هایی برای ذخیره‌سازی بهین? گلیکوژن در کبد و عضله22

فهرست نمودار
نمودار 1-4- درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ سنی75
نمودار 2-4- درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ قد76
نمودار 3-4- درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ وزن77
نمودار 4-4- درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ BMI78
نمودار 5-4- درصد پراکندگی ورزشکاران به لحاظ چربی79
نمودار 6-4- مقایسه میانگین تعدادضربان قلب درحین استراحت در بین گروههای مورد مطالعه80
نمودار 7-4- مقایسه میانگین ضربان قلب بعد از 10 دقیقه گرم کردن در بین گروههای مورد مطالعه81
نمودار 8-4- مقایسه میانگین ضربان قلب بلافاصله بعد از اجرای پروتکل در بین گروههای مورد مطالعه82
نمودار 9-4- مقایسه میانگین ضربان قلب یک دقیقه بعد از اجرای پروتکل در بین گروههای مورد مطالعه83
نمودار 10-4- مقایسه میانگین ضربان قلب 5 دقیقه بعد از اجرای پروتکل در بین گروههای مورد مطالعه84
نمودار 11-4- مقایسه میانگین ضربان قلب 30 دقیقه بعد از اجرای پروتکل در بین گروه‌های مورد
مطالعه85
نمودار 12-4- مقایسه میانگین در زمان رسیدن به واماندگی در بین گروههای مورد مطالعه86
نتیجه آزمون داده‌ها88

چکیده
امروزه اثر تغذیه به لحاظ علمی و تجربی بر روند رو به رشد ورزشکاران در حین تمرینات ورزشی و مسابقات بر همگان اثبات گردیده است. اما دسته بندی مواد مغذی و اینکه چه میزان و در چه زمانی از آن استفاده نمایند، همواره مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. یکی از دسته‌های غذایی که به جهت ورزشکاران همواره توصیه می گردد، کربوهیدرات‌ها1 می باشند زیرا این درشت مغذی‌ها با اثر گذاری بر عضله‌های ورزشکاران، در صورت مصرف صحیح به لحاظ زمانی و میزان آن، توانایی آن را دارند که موجبات واماندگی دیررس را برای عضله ورزشکاران فراهم نموده و به عبارتی زمان رسیدن به خستگی را افزایش دهند. پژوهش حاضر که به روش توصیفی – نیمه تجربی ارائه گردیده، به هدف بررسی این موضوع که مصرف کربوهیدرات‌ها (ساکاروز ، فروکتوز و گلوکز2) بر ضربان قلب در پایان فعالیت، بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی را با استفاده از مطالعه کتابخانه‌ای و مطالعه میدانی بر روی ده نفر از ورزشکاران رشته تکواندو مورد بحث و بررسی قرار دهد. و به این لحاظ تمامی آزمودنی‌ها در 5 مرحله کنترل، دارونما، ساکاروز، فروکتوز و گلوکز مورد مطالعه قرار گرفته که نتایج تحلیل واریانس همبسته بیانگر آن است که مصرف هر سه کربوهیدارت مورد مطالعه، تفاوت معنی داری بر روی نمونه‌های انتخابی در مقابل زمانی که هیچ گونه مصرف کربوهیدرات نداشته اند، نشان داده است. به عبارت دیگر مصرف کربوهیدارت در طولانی شدن زمان رسیدن به واماندگی نسبت به مرحله کنترل اثر مثبتی داشته، و موجبات افزایش توانایی ورزشکاران را فراهم نموده است.
کلید واژه : کربوهیدارت ، گلوکز ، ساکاروز ، فروکتوز

مقدمه
تغذیه یک بخش بسیار جالب، ‌مفید و مهم در زندگی امروزه شمرده شده و اهداف آن گسترده و وسعت و پیچیدگی آن بسیار زیاد است. با وجود مطالعات و تحقیقات فراوان در علم تغذیه، موارد مبهم و بحث انگیز بسیاری هنوز در این علم به جا مانده است. امروزه افراد بسیاری به فعالیت‌های حرکتی و ورزشی روزانه می‌پردازند. که اطلاعات کافی در مورد نحوه و نوع استفاده از مواد غذایی مختلف در رژیم غذایی روزانه خود را ندارند. همچنین بسیاری از مشکلات و بیماری‌های افراد وابسته به رژیم غذایی نامناسب آنها است. بنابراین شناخت انواع مواد غذایی انرژی زا و غیر انرژی زا و نحوه تقسیم بندی آنها مورد توجه است. در این بین ورزشکاران که نسبت به افراد عادی، از تحرک و فعالیت بیشتری برخوردارند، با شناخت دقیق از مواد غذایی می‌توانند به نتایج بهتری دست یابند. در این میان کربوهیدرات‌ها به عنوان درشت مغذی‌ها از جمله موادی هستند که می‌توانند ورزشکاران را از یک منبع ذخیره گلیکوژن بی نیاز سازند. در این بین اثر کربوهیدرات‌ها بر افزایش استقامتی عضلات ورزشکاران، امری بسیار مهم محسوب می‌گردد که با مصرف درست و صحیح آنها که معمولا در برخی مواد غذایی مثل شکر، نشاسته، ذرت، کشمش و امثالهم به وفور یافت می‌شود، نسبت به تاخیر در زمان خستگی موجبات افزایش زمان تمرین خود را فراهم نمایند. بر این اساس ورزشکاران در کنار برنامه‌های ارائه شده برای آمادگی، می‌توانند با آشنایی و افزایش اطلاعات خویش در حوزه کربوهیدرات‌ها، و بکارگیری تغذیه مناسب و بهینه، تامین انرژی و سوخت کافی در جلسات تمرین و مسابقات را برای خود فراهم نمایند. در تحقیق حاضر اهتمام محقق بر آن است که نگاهی ویژه بر کربوهیدرات‌ها در سه دسته گلوکز، فروکتوز و ساکاروز را داشته و اثرات آنها را بر تمرین ورزشکاران چه به لحاظ تئوری و چه از دیدگاه علمی و میدانی مورد بحث و بررسی قرار دهد.

1-1 بیان مسئله
تحقیقات نشان داده‌اند که تخلیه ذخایر گلیکوژن عضله سبب محدودیت مدت زمان اجرای عملکرد ورزشی می شود و خستگی در ورزشکاران بر اجرای عملکرد تاثیر منفی دارد و کربوهیدرات در به تاخیر انداختن خستگی مفید است. در ادبیات علمی موجود در مورد فواید نوشیدنی‌ها و مکمل‌های ورزشی بر بهبود عملکرد استقامتی توافق نظر زیادی وجود دارد، که بیشتر تحقیقات، فواید ترکیبات مختلف موجود در نوشابه‌های ورزشی و مکمل‌ها را در بهبود عملکرد استقامتی گزارش کرده اند. و خاطرنشان کرده‌اند که حداکثر فواید از نوشیدنی‌های محتوی قند 8-6 در صد بدست می‌آید. و این غلظت به جای فروکتوز، باید متشکل از گلوکز، ساکاروز و یا پلیمرها‌ی گلوکز باشد. این ترکیبات (پلیمرها‌ی گلوکز) سریعتر از فروکتوز جذب شده و سبب بهبودی بیشتر عملکرد می‌شوند.(ابیرلی3،2011)
در تحقیقی(بیات و همکاران،1384) تاثیر مصرف مکمل‌های کولین، عصاره گیاه سیج، اسیدهای آمینه شاخه دار و گلوکز بر عملکرد عضلانی و برخی از مکانیسم‌ها و محل‌های احتمالی ایجاد و بروز خستگی محیطی مورد بررسی قرار گرفت. آزمودنی‌ها برنامه ورزشی خاص فوتبال یا دوهای رفت و برگشت شدید متناوب تا خستگی را انجام دادند. طی سه مرحله قبل از مصرف مکمل‌ها، نیمه اجرای برنامه ورزشی و بلافاصله بعد از اتمام برنامه ورزشی 3 بار از سیاهرگ بازویی آزمودنی‌ها هر بار 5 سی سی نمونه خونی گرفته شد. در همان فاصله‌های زمانی، آزمودنی‌ها تستی را که میزان احساس خستگی و توانمندی را اندازه گیری می کند، انجام دادند و زمان فعالیت تا بروز خستگی و میزان درک فشار کار نیز در مرحله آخر برنامه ورزشی اندازه گیری شد. یافته‌های تحقیق حاضر نشان می دهد مصرف مکمل‌های کولین و عصاره گیاه موجب افزایش سطح کولین و استیل کولین و فعالیت نورون‌های کولینرژیک و در نتیجه حفظ توان انفجاری بی هوازی، کاهش میزان احساس واماندگی، افزایش میزان احساس توانمندی، افزایش زمان فعالیت بدنی تا بروز خستگی و کاهش درک فشار کار بازیکنان فوتبال مرد بزرگسال می شود.
بنابراین با استفاده از این تحقیقات، اثرات ارگوژنیکی سه نوع مکمل کربوهیدراتی بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین، وزمان رسیدن به واماندگی مورد بررسی قرار می‌گیرد و با شفاف سازی صحت و یا کذب اثرات ادعا شده و اینکه چه نوع مکمل کربوهیدراتی میتواند موثر واقع شود تا زمینه‌های مناسب جهت تجویز و یا رد استفاده از این نوشیدنی‌ها و شاید سایر نوشیدنی‌هایی که حاوی ترکیبات یکسانی با آنها هستند، در ورزشکاران رده‌های مختلف ملی، استانی و باشگاهی فراهم می‌گردد.

1-2 ضرورت و اهمیت پژوهش
انجام فعالیت‌های ورزشی برخلاف دوران گذشته، صرفا به برخی اعمال و رفتارهای ورزشکاران در حین تمرین و مسابقه خاتمه نمی یابد، ‌بلکه امروزه ورزش با قبول قالب علمی برای خود در کنار تجربه، سعی در گسترش و تکمیل حلقه‌های تشکیل دهنده خود می باشد. در این میان علم تغذیه نیز به کمک ورزش شتافته و با توسعه شاخه‌های خود، به عنوان یکی از عوامل مهم موفقیت ورزشکاران، چه در شرایط تمرین و چه در شرایط مسابقه می‌باشد. در این میان کربوهیدرات‌ها به عنوان یکی از منابع غنی ایجاد انرژی برای ورزشکاران محسوب می‌گردد زیرا این مواد به جهت اثرگذاری بر روی عضلات ورزشکاران، موجب می‌گردند تا عضله‌ها دیرتر خسته شده و میزان فعالیت ورزشی افزایش یابد. از سویی دیگر معمولا ورزشکاران و به شکل موردی آن، ورزشکاران ایرانی، آن میزانی که از رشته‌های ورزشی مورد علاقه خود اطلاع دارند، در خصوص علم تغذیه و علی الخصوص کربوهیدرات‌ها چندان اطلاع مهمی نداشته و شاید حوزه اطلاع آنان در حد مصرف نوشیدنی‌های انرژی زا و برخی مواد قندی محدود گردد. اما در عالم واقع، جایگاه کربوهیدرات‌ها و فراوانی آنان در برخی مواد غذایی و همچنین میزان و نحوه اثربخشی آنان بر روی عضله‌ها و همچنین زمان مصرف، از جمله مواردی است که شاید کمتر ورزشکاری در مورد آن به میزان رشته ورزشی خود آگاهی داشته باشد. لذا اهمیت استفاده صحیح و به موقع از کربوهیدرات‌ها از جمله عواملی است که موجب گردید پژوهش حاضر موضوع کربوهیدرات‌ها را مورد بحث و بررسی قرار دهد. از سویی دیگر، از آنجایی که ورزش کشور به جهت کسب افتخارات در رشته‌های گوناگون در میادین جهانی اعم از المپیک و… و سوق یافتن برنامه ریزی‌های ورزشی به سوی قهرمان پروری، لزوم افزایش و ارتقاء ورزشکاران در خصوص شناخت دقیق از کربوهیدرات‌ها و نحوه مصرف و میزان بازدهی آنان، ‌از ضروریات پژوهش حاضر می‌باشد، اهتمام محقق بر آن است که با دیدگاهی علمی به موضوع پرداخته و دغدغه‌های علمی در این خصوص تا حد امکان مرتفع گردد.

1-3 اهداف پژوهش
الف).هدف کلی
تعیین اثر سه نوع مکمل کربوهیدراتی بر ضربان قلب پایان فعالیت، بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی

ب).اهداف اختصاصی
1- تعیین اثر مصرف گلوکز 8 درصد بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی.
2- تعیین اثر مصرف فروکتوز 8 درصد بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی.
3- تعیین اثر مصرف ساکاروز 8 درصد بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی.

1-4 سؤالات پژوهش
سوال اصلی
آیا سه نوع مکمل کربوهیدراتی (گلوکز ، فروکتوز ، ساکاروز ) بر ضربان قلب پایان فعالیت، بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی در ورزشکاران رشته تکواندو اثر گذار است؟

سوال فرعی
آیا مصرف گلوکز 8 درصد بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی در ورزشکاران رشته تکواندو اثر گذار است. ؟
آیا مصرف فروکتوز 8 درصد بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی در ورزشکاران رشته تکواند اثر گذار است. ؟
آیا مصرف ساکاروز 8 درصد بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی در ورزشکاران رشته تکواندو اثر گذار است.؟

1-5 فرضیه‌ها
1- مصرف گلوکز بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی تاثیر معنی داری دارد.
2- مصرف فروکتوز بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی تاثیر معنی داری دارد.
3- مصرف ساکاروز بر ضربان قلب پایان فعالیت و بازگشت آن بعد از تمرین و زمان رسیدن به واماندگی تاثیر معنی داری دارد.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-6 مفاهیم و واژه‌ها
کربوهیدارت‌ها: کربوهیدرات‌ها از اولین مواد غذایی هستند که ساختمان شیمیایی آنها مشخص شد. این ماده غذایی در تغذیه انسان ارزش بسیار بالایی دارد و از کربن، هیدروژن و اکسیژن تشکیل شده است. نسبت هیدروژن به اکسیژن در تمام کربوهیدرات‌ها 2 به 1 است.

مونوساکاریدها: ساده ترین واحد ساختمانی کربوهیدراتها، مونوساکارید است که عبارتند از: گلوکز ، فروکتوز و گالاکتوز.

گلوکز: یا دکستروز تنها کربوهیدارتی است که در گردش خون عمومی بدن یعنی پلاسما و گلبولهای قرمز خون وجود دارد و به آن اصطلاحا قند خون می نامند.

فروکتوز: شیرین ترین قند ساده محسوب می‌شود و در میوه جات و عسل به وفور یافت می‌شود.
ساکاروز: ساکاروز یا قند معمولی در اغلب غذاها به خصوص چغندر قند، عسل و ارزن موجود است. در اثر عمل هیدرولیز به گلوکز و فروکتوز تبدیل می‌شود و در دسته دی ساکارید‌ها قرار دارد.

سازماندهی پژوهش
پژوهش حاضر در پنج فصل تنظیم گردیده است که هدف اصلی آن بررسی اثر کربوهیدرات‌ها بر تمرینات ورزشی ورزشکاران رشته تکواندو می‌باشد. در فصل اول به کلیات تحقیق پرداخته شده است در فصل دوم به ادبیات نظری پژوهش پرداخته شده است و ضمن بررسی نقش تغذیه در ورزش، به اثر کربوهیدرات‌ها بر روند حرکتی و ورزشی ورزشکاران پرداخته شده است و در فصل سوم روش تحقیق مورد بررسی قرار گرفته و در فصل چهارم یافته‌های میدانی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است و فصل پنجم نیز به بحث و نتیجه گیری اختصاص یافته است.

مقدمه
تغذیه در ورزش، در دیر زمان صرفا به عنوان یک عامل به جهت قوی نمودن ورزشکاران محسوب می‌گردد ولی با پیشرفت علوم تغذیه و علوم ورزشی، رابطه بین موفقیت ورزشکاران و نوع تغذیه آنان به صورت علمی اثبات گردید. و این سرآغاز حرکتی علمی در راستای شناخت بیشتر از این رابطه می‌باشد. لذا با دسته بندی نمودن تغذیه ورزشکاران به دسته‌های چربیها،‌ لپیدها و کربوهیدرات، گامی بزرگ در راستای موفقیت ورزشکاران برداشته شد. لذا از آنجایی که بررسی یک موضوع علمی، بدون در نظر گرفتن مباحث نظری آن، امری مشکل به نظر می‌رسد، لذا بر این اساس در فصل حاضر تمام تلاش بر آن استوار گردیده است که تا با بررسی مسائلی از قبیل اهمیت غذا و کالری، جایگاه تغذیه در حین و بعد ورزش و بررسی علمی کربوهیدرات، موضوع تحقیق مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.

2-1 مبانی نظری
2-1-1تغذیه
در دنیای امروز مسئله تغذیه و رابطه آن با سلامتی و بهداشت بدن اهمیت اساسی یافته است. زیرا پایه و بنیان یک زندگی موفق و سرشار از تلاش و سازندگی را تشکیل می‌دهد. بشر در طول تاریخ همیشه توجه زیادی به پرورش قوای جسمانی داشته و به آمادگی جسمانی جدا از تغذیه مطلوب نگاه نمی‌کرد.
حقایق تاریخی نشان می‌دهد که در گذشته بشر برای کسب غذا و مقابله با دشمنان، مجبور بود که از نظر جسمانی قوی باشد و غالباً آمادگی بدنی خود را در مراسم عبادی، جشن‌ها و رقص‌ها حفظ می‌کرد. در مورد غذای مطلوب و آمادگی جسمانی عقاید خرافی زیادی وجود داشت. در یونان باستان ورزشکاران، معروف به نمایندگان سلامتی و قدرت بودند. بنابراین توجه به آمادگی جسمانی اهمیت ویژه‌ای داشت. و به عنوان وسیله‌ای جهت درمان ناتوانی و امراض مورد توجه قرار گرفت. در محل‌هایی به نام ژینمازیوم4 به تمرینات مختلف مشغول می‌شدند و از طریق پرداختن به ژیمیناستیک و توجه به غذا، جهت رسیدن به سلامتی خود اهمیت ویژه‌ای می‌دادند. (براری،1389)
در طول پنجاه سال اخیر بشر پی برد که سوء تغذیه، علت بسیاری از بیماری‌ها و همچنین تغذیه مناسب منجر به پیشرفت در فعالیت‌های ورزشی و افزایش عملکرد ورزشی می‌شود. تغذیه مناسب مصرف ویتامین‌های مختلف، مواد پروتئینی و دوپینگی توسط ورزشکاران نشان دهنده اعتقاد آنان به اثرات تغذیه در آمادگی جسمانی است.
به بیان دیگر رژیم غذایی را می‌توان به عنوان عامل مساعد کننده و تمرین‌های ورزشی را به عنوان عامل تسریع کننده به حساب آورد. بنابراین رعایت مجموعه عوامل فوق جهت کسب آمادگی جسمانی لازم و ضروری می‌باشد. بزرگ ترین ثروت جهان، بدون تندرستی بی ارزش است. کلیه فعالیت‌های انسان در طول حیات مستلزم صرف انرژی است. و بدون صرف انرژی عضلات قادر به انقباض نیستند. پیشرفت و شناخت انسان راجع به تغذیه و ایجاد انرژی و تلاش جهت بالابردن توان جسمی و کسب امادگی جسمانی به آنجا رسید که به موادی که امروزه دوپینگ نامیده می‌شود پناه آورده اند.
تغذیه عبارت است از مجموع اعمالی که موجود زنده می‌تواند بوسیله آن فعل و انفعالات و احتیاجات حیاتی خود را برآورده سازد. بعبارت دیگر تغذیه عبارتست از یک سلسله اعمالی که به جذب مواد و ازدیاد توده جسم زنده منتهی می‌شود. علم تغذیه عبارتست از رساندن مواد غذایی به بدن به مقادیر متناسب و انتخاب انواع غذاها به نحوی که احتیاجات روزانه انسان به مواد مغذی برآورده شود. به عبارت دیگر علم تغذیه در زمینه چگونگی عمل مواد مغذی و ارتباط آنها با یکدیگر و تناسب مقادیر آنها در سلامتی و بیماری بحث و گفتگو می‌کند. تغذیه مشتمل بر اعمالی است که موجود زنده بوسیله آن مواد غذایی را می‌خورد؛ هضم می‌کند؛ جذب می‌نماید؛ انتقال می‌دهد؛ استفاده می‌کند و دفع می‌نماید. بعلاوه تغذیه با عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و روانی تهیه غذا و غذا خوردن سروکار دارد. مواد پس از جذب شدن تحت تغییرات مختلفی قرار می‌گیرند که به مجموع آنها سوخت و ساز یا متابولیسم می‌گویند. قسمتی از متابولیسم که سبب رشد و ترمیم بافتها می‌شود فرایندهای آنابولیک یا آنابولیسم نامیده می‌شود. در بخش دیگر سوخت و ساز معمولا مواد غذایی جهت کسب انرژی شکسته می‌شوند و این عمل را کاتابولیسم می‌نامند.
کاتابولیسم به دو شکل بروز می‌کند:
1- کاتابولیسم خارجی که عبارتست از تجزیه مواد غذایی بلافاصله پس از جذب آنها به داخل بدن.
2- کاتابولیسم داخلی که عبارت است تجزیه موادی که قبلا در عمل آنابولیسم به بافتهای بدن تبدیل شده اند. (بمبئی چی ،1387)

2-1-1-1 اهمیت غذا از نظر تامین کالری
جهت تامین اعمال حیاتی بدن مانند تنفس، گردش خون و حرکات عضلانی و انجام کار و فعالیتهای روزانه، انسان نیاز به انرژی دارد. کالری واحد انرژی محسوب می‌گردد، و به آن دسته از عوامل مغذی که قادر به تولید انرژی باشند نیز عوامل مغذی کالری زا گفته می‌شود. این عوامل عبارتند از کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها. انرژی مورد نیاز سلول زنده از اکسیداسیون عوامل مغذی کالری زا حاصل می‌شود. از اکسیداسیون هر گرم کربوهیدرات و پروتئین حدود 4 کیلو کالری و هرگرم چربی 9 کیلو کالری انرژی حاصل می‌شود.
مواد غذایی برحسب تامین انرژی به دو دسته تقسیم می‌شوند: مواد غذایی انرژی زا و یا مواد آلی که عبارتند از کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها و مواد غذایی غیر انرژی زا که وجودشان برای بدن ضروری است عبارتند از ویتامین‌ها، مواد معدنی و آب. که البته از آنجایی که موضوع پژوهش در خصوص کربوهیدرات‌ها می‌باشد به جهت جلوگیری از اطاله کلام، صرفا به مبحث کربوهیدرات‌ها خواهیم پرداخت. البته قبل از ورود به بحث اصلی، یادآوری برخی نکات ضروری به نظر می‌رسد. (مرگان، 1384)

2-1-1-2 نحوه استفاده بدن از غذا
غذا برای انسان اعمال بسیاری انجام می‌دهد، در موقع غذا خوردن بدون توجه به خاصیت و اهمیت تغذیه‌ای آنها با توجه به عواملی مثل سیر شدن و ارزش روانی آنها، نوع و مقدار و زمان مصرف غذاها را تعیین می‌نماییم. اعمال اصلی مواد غذایی عبارتند از : 1- تولید انرژی 2- رشد و ترمیم بافت‌ها 3- تنظیم اعمال بدن.
مواد غذایی در بدن به لحاظ تقسیم بندی وظایف به شرح زیر عمل می‌نمایند:
1- منبع انرژی : مواد غذایی که در تامین انرژی در بدن نقش دارند عبارتند از کربوهیدارت‌ها، لیپیدها، پروتئین‌ها، ،ویتامین‌ها و مواد معدنی.
2- رشد و ترمیم بافتها.
3- تنظیم فرایندها. (بمبئی چی ،‌1387)

2-1-1-3 ترکیب و هضم و جذب مواد غذایی
به طور کلی انسان به انواع مواد غذایی احتیاج دارد و مطالعه ترکیبات متنوع غذاها به خوبی نشان می‌دهد که میان غذا و احتیاجات مداوم بدن انسان تناسب کامل وجود دارد.
باکتری‌ها در روده، ‌مواد غذایی هضم نشده باقیمانده را که تنها حدود پنج درصد مواد غذایی مفید دارد تخمیر می‌کند. باکتری‌های موجود در روده، مقدار کمی ویتامین‌های K و بیوتن می‌سازد که در مرحله بعد جذب خون می‌شود. تخمیر باکتریایی روزانه حدود 500 میلی لیتر گاز تولید می‌کند. این گاز شامل: هیدروژن، نیتروژن، متان، ‌سولفید هیدروژن و دی اکسید کربن است. میزان کم این گازها تاثیرات جسمانی خاصی بر بدن ندارند اما گازهای اضافی می‌تواند باعث دردهای شدید شکمی شود که اغلب در اثر مصرف مقدار زیاد حبوبات با محصولات لبنی به وجود می‌آیند. چنین غذاهایی به شکل قندهای هضم، به مقدار بیشتر از حد طبیعی گازهای روده‌ای ایجاد می‌کند. کیموس تنها ترشح مهم روده بزرگ است. که از دیواره روده‌ای محافظت کرده و به حفظ حالت مدفوع نیز کمک می‌کند. (برونر،1383)

2-1-1-4 هورمون کنترل کننده عمل هضم
چهار هورمونی که عمل هضم را تنظیم می‌کند عبارتند از: گاسترین، سکرتین، کوله سیستوکینین و پپتید مهار کننده گاستریک، ‌بقیه جنبه‌های مهم عملکرد روده – معده‌ای را کنترل می‌کنند. این ترکیبات مختلف از سلول‌ها با پایانه‌های عصبی در کل مجرای معده – روده‌ای پخش می‌شوند و تاثیر خود را بر سلول‌های نزدیک می‌گذارند.
هیدرولیز نشاسته وقتی شروع می‌شود که غذا وارد دهان می‌شود. غدد بزاقی که در زیر فک قرار گرفته اند دائما مواد کیموس نرم کننده‌ای ترشح می‌کند که با ذرات غذا در حین جویدن ترکیب می‌شود. آنزیم الفا – آمیلاز بزاقی یا پتیالین به نشاسته حمله کرده و آن را به مولکول‌های گلوکزی با اتصال کوچکتر و دی ساکارید ساده تر که آنزیم مالتوز را تشکیل می‌دهد، می‌شکند. وقتی مخلوط غذا – بزاق وارد معده بسیار اسیدی شد، نشاسته اضافی شکسته می‌شود. اما این عمل خیلی زود پایان می‌یابد. زیرا آمیلاز بزاق در PH پایین مایع معده بی اثر می‌شود. (براری ،1387)

غذای وارد شده به محیط قلیایی، در بخش دوازدهه و روده کوچک به آمیلاز لوزالمعده برخورد می‌کند آنزیمی قوی که از پانکراس آزاد شده است. این آنزیم در اتصال به آنزیم‌های دیگر، هیدرولیز نشاسته را به رشته‌های انشعابی کوچکتر مولکول‌های گلوکز تبدیل می‌کند. عمل آنزیم بر سطح سلول‌های مربوط به لبه تماس لومن روده ای، مرحله پایانی هضم کربوهیدرات را کامل می‌کند تا آن را به شکل مونوساکارید ساده دربیاورد. برای مثال، آنزیم مالتاز را به جای گلوکز می‌شکند. ساکاراز، ساکاروز، را به قندهای ساده گلوکز و فروکتوز تجزیه می‌کند. لاکتاز، لاکتوز را به گلوکز می‌شکند. انتقال فعال در پرزها و میکروپرزهای روده ای، مونو ساکاریدها را جذب می‌کند. جذب گلوکز و گالاکتوز به وسیله فرایند انتقال فعال وابسته به سدیم صورت می‌گیرد. اختلاف الکتروشیمایی که با انتقال سدیم ایجاد شده جذب این مونوساکاریدها را افزایش می‌دهد. (براری،1387)
اگر آنزیم‌های روده‌ای و پرزهای آنها مبتلا به بیماری شوند، شاید چند هفته طول بکشد تا عملکرد طبیعی خود را شروع کنند. برای مثال وقتی مقدار آنزیم هضم کننده تغییر کند؛ کربوهیدرات‌ها نمی توانند کاملا شکسته شوند. یک فرد در حال بهبود بیماری اسهال تحمل به لاکتوز موقتی را تجربه می‌کند و بایستی از مصرف فراورده‌های لبنی که حاوی لاکتوز هستند منع شود. میزان غلظت لاکتوز مناسب که در حال تشکیل مجدد است به شخص این امکان را می‌دهد تا بدون هیچ مشکل و عوارضی دوباره از این قند استفاده کند. حدود 70 درصد از جمعیت جهان از مقدار کاهش یافته لاکتاز روده‌ای رنج می‌برند که به هضم قندهای موجود در شیر کمک می‌کند.
سلول‌های اپی تلیال روده کوچک، مونوساکاریدها را به داخل جریان خون تخلیه می‌کند و به کمک مویرگها به سیاهرگ کبدی که مستقیما به کبد ریخته می‌شود، انتقال می‌یابد. کبد بخش بزرگی از گلوکز و معمولا کل گالاکتوز و فروکتوز را جذب می‌کند بافت‌های احشایی جانبی تحت تاثیر انسولین، گلوکز باقیمانده را جذب می‌کنند. (محمدی‌ها،1374)
انتقال جریان خون از مجرای معدی – روده‌ای از طریق مسیر باب کبدی صورت می‌گیرد. جریان خون انشعابی از روده کوچک مستقیما از قلب عبور نمی کنند. در عوض گردش خون روده‌ای تا کبد جریان می‌یابد. و قبل از آنکه وارد جریان خون اصلی شوند، تغییراتی بر مواد غذایی ایجاد می‌کند. جریان خون باب کبدی نیز خون را از پروتئین‌های موجود در معده و پانکراس به سمت خود می‌کشد.
کولون، خط پایان کربوهیدرات‌ها از جمله مواد فیبری می‌باشد. بیشتر هضم و جذب آب در این نقطه انجام می‌گیرد. سپس حرکت‌های کرمی شکل محتویات نیمه جامد باقیمانده (مدفوع) را به طرف مقعد می‌کشاند تا مدفوع از مقعد خارج شود. مصرف فیبر غذایی بسیار زیاد می‌تواند باعث شود مدفوع کاملا نرم شود. به طوریکه استفاده از فیبر غذایی نامناسب مدفوع را فشرده تر می‌کند. فشار زیاد حین تخلیه مدفوع از مقعد می‌تواند به بافت‌های نرم آسیب برساند و سپس پارگی رگ‌های خونی در ناحیه مقعد شود. که به آن بواسیر یا همروئید گفته می‌شود. که در اثر اتساع واریسی شبکه سیاهرگی بواسیری بالایی یا پایینی به وجود می‌اید و ممکن است خونریزی و هموروئیدی نیاز به جراحی داشته باشد. افزایش مواد غذایی فیبری غالبا سبب کاهش یبوست و علائم هموروئیدی می‌شود. (محمدی‌ها،1374)

2-1-2 جایگاه تغذیه در ورزش
یکی از مهم ترین جنبه‌های تغذیه‌ای در ارتباط با ورزشکاران،‌ که از اولین مسابقات یونان باستان به آن توجه شده است، نیاز فزاینده به انرژی است. ورزشکاران درگیر در فعالیت‌های سنگین بدنی در مقایسه با افراد کم تحرک یا غیر فعال، به مواد غذایی بیشتری نیاز دارند. هزینه انرژی یک مرد یا زن بزرگسال کم تحرک، روزانه در حدود 1800 تا 2800 کالری است. فعالیت بدنی از طریق تمرین یا مسابقه، هزینه انرژی روزانه را از 500 تا بیش از 1000 کیلو کالری در ساعت بسته به آمادگی جسمانی، مدت، ‌نوع و شدت ورزش، افزایش می‌دهد. به همین دلیل، ورزشکاران برای تامین انرژی لازم، باید از طریق افزایش مصرف مواد غذایی بر اساس سطح هزینه انرژی روزانه، نسبت به انرژی مصرفی خود سازگاری پیدا کنند. افزایش مصرف مواد غذایی باید از نظر درشت مغذی‌ها (کربوهیدارت‌ها، چربی و پروتئین ) و ریز مغذی‌ها (ویتامین‌ها، مواد معدنی و عناصر کمیاب) از سطح متعادلی برخوردار باشد. با این حال این کار همیشه سازنده نیست. ویژگی تعداد زیادی از رویدادهای ورزشی شدت بسیار بالای آنها می‌باشد. در نتیجه، هزینه انرژی در طول یک دوره کوتاه ممکن است بی نهایت بالا باشد. برای مثال هزینه انرژی دوی ماراتن در حدود 2500 تا 3000 کیلوکالری است.(نیوشلمن5،1983).


پاسخ دهید